Địa Chính Trị & Quyền Lực Toàn Cầu
Định nghĩa: Phân tích chiến lược địa chính trị và sự giằng co giữa các thế lực lõi. Nhìn thấu người chơi, bàn cờ và ván bài quyền lực cuối cùng.
Ngày 22 tháng 6 năm 1633, Galileo Galilei, khi đó đã 69 tuổi, quỳ trước Tòa Thánh tại Rome. Ông bị buộc phải tuyên bố rằng Mặt Trời không đứng yên ở trung tâm và Trái Đất không chuyển động quanh nó. Ông phải đọc lời từ bỏ chính điều mình đã viết và đã quan sát bằng kính viễn vọng. Bản án gọi ông là người “bị nghi ngờ mạnh về dị giáo”, cấm cuốn sách của ông và giam ông tại gia cho đến hết đời.
Ngày 12 tháng 2 năm 1912, một văn bản thoái vị được đọc trong Tử Cấm Thành. Người đứng tên là Phổ Nghi, mới hơn năm tuổi, vị hoàng đế cuối cùng của nhà Thanh. Cậu bé không tự chọn lên ngôi, cũng không tự quyết định rời ngai vàng. Người lớn quanh cậu đã đặt cậu vào trung tâm của một cuộc chuyển giao quyền lực rồi dùng chữ ký của một đứa trẻ để đóng lại triều đại kéo dài hàng trăm năm.
Đêm 6 tháng 10 năm 1976, chưa đầy một tháng sau khi Mao Trạch Đông qua đời, lực lượng an ninh đưa bốn nhân vật vào một cuộc họp ở Bắc Kinh rồi bắt giữ họ. Trương Xuân Kiều, Vương Hồng Văn, Diêu Văn Nguyên và Giang Thanh bị tách khỏi bộ máy quyền lực chỉ trong vài giờ. Đến sáng hôm sau, nhà lãnh đạo mới có thể tuyên bố rằng “Bè lũ Bốn người” đã bị loại bỏ.
Năm 1462, một tập truyện bằng tiếng Đức bắt đầu lan truyền ở Trung Âu. Tập truyện kể rằng Vlad III của Wallachia ăn giữa những người bị đóng cọc, thiêu cả làng và giết hàng chục nghìn người. Văn bản được biết đến với tên Geschichte Dracole Waide, xuất hiện đúng lúc vua Hungary Matthias Corvinus cần giải thích vì sao ông bắt giam một đồng minh chống Ottoman thay vì đưa quân hỗ trợ người này. Tài liệu nghiên cứu ngu...
Cuối thế kỷ 18, người Anh mua trà, lụa và đồ sứ từ Trung Hoa nhưng triều Thanh chỉ nhận bạc. Bạc chảy khỏi châu Âu, còn trà chảy vào Luân Đôn. Công ty Đông Ấn Anh cần một mặt hàng có thể bán ngược vào Trung Hoa để kéo bạc trở lại. Họ tìm thấy thuốc phiện trồng ở Bengal.
Một con tàu rời Sicily, Tây Ban Nha hoặc Anh, rồi biến mất giữa Địa Trung Hải. Vài tháng sau, gia đình nhận được thư: người thân vẫn sống, nhưng đang bị giam ở Algiers, Tunis hoặc Tripoli. Muốn đưa họ về, gia đình phải gom tiền chuộc. Nếu không đủ tiền, người bị bắt có thể bị đưa xuống chèo thuyền, làm công trình, làm ruộng hoặc bán cho một chủ mới.
Ngày 20 tháng 3 năm 1602, Quốc hội Hà Lan lập Vereenigde Oostindische Compagnie, thường gọi là VOC. Điều lệ cho công ty độc quyền thương mại Hà Lan ở vùng biển từ Mũi Hảo Vọng đến eo biển Magellan trong 21 năm. VOC không chỉ được mua bán. Công ty được ký hiệp ước với vua chúa châu Á, dựng pháo đài, tuyển lính, xét xử, đúc tiền và tiến hành chiến tranh.
Năm 1405, từ xưởng đóng tàu Long Giang ở Nam Kinh, một hạm đội nhà Minh đi ra biển. Trịnh Hòa chỉ huy hàng trăm tàu, gần 28.000 người và một bộ máy gồm thủy thủ, binh lính, bác sĩ, quan nghi lễ, phiên dịch và người ghi chép. Họ đi qua Champa, Java, Malacca, Sri Lanka, Ấn Độ, Hormuz, Aden và bờ Đông Phi. Đó không phải đoàn buôn nhỏ tìm bến mới. Đó là một trung tâm quyền lực nổi, mang theo lệnh của hoàng đế và buộc...
Ngày 6 tháng 9 năm 1522, con tàu Victoria cập Sanlúcar de Barrameda ở Tây Ban Nha. Trên tàu chỉ còn 18 người. Họ đã rời Tây Ban Nha gần ba năm trước với năm con tàu và hơn 200 thủy thủ, đi về phía tây để tìm quần đảo gia vị Maluku. Người chỉ huy chuyến đi, Ferdinand Magellan, đã chết ở Philippines từ tháng 4 năm 1521. Người đưa Victoria về cảng là Juan Sebastián Elcano, một thủy thủ từng tham gia cuộc nổi dậy chống M
Ngày 30 tháng 12 năm 1600, Nữ hoàng Elizabeth I ký một hiến chương cho 215 thương nhân London. Công ty mới có tên dài là “Governor and Company of Merchants of London Trading into the East-Indies”. Nó được độc quyền buôn bán từ Mũi Hảo Vọng ở Nam Phi đến eo biển Magellan ở Nam Mỹ. Một bản ghi của [British Library](https://searcharchives.bl.uk/catalog/036-000178601) cho thấy đây không chỉ là giấy phép mua bán. Công ty
Ở Việt Nam thuộc Pháp, muối không chỉ nằm trong bếp. Nó nằm trong sổ thuế, kho của nhà đoan và các trạm kiểm soát trên đường núi. Người làm muối ở ven biển phải bán sản phẩm cho hệ thống độc quyền của chính quyền thuộc địa. Người dân ở đồng bằng và vùng cao phải mua lại từ mạng lưới do nhà nước kiểm soát. Một nhu cầu thiết yếu bị biến thành hàng hóa có người giữ chìa khóa.
Ngày 1 tháng 1 năm 1804, Jean-Jacques Dessalines tuyên bố Saint-Domingue không còn là thuộc địa của Pháp và đặt lại tên đất nước là Haiti. Đây là thắng lợi của cuộc nổi dậy nô lệ bắt đầu năm 1791, cuộc cách mạng duy nhất trong thời kỳ hiện đại đã lật đổ chế độ nô lệ và lập ra một quốc gia độc lập do người da đen lãnh đạo.
Trước khi giấy xuất hiện, một văn bản dài ở Trung Hoa phải viết trên thẻ tre hoặc lụa. Thẻ tre nặng, cồng kềnh và dễ mục. Lụa nhẹ hơn nhưng quá đắt. Một bài tấu của quan lại có thể cần cả đoàn người khiêng, còn một cuốn sách chỉ có vài bản vì không ai đủ thời gian chép lại.
Năm 2025, Cục Tội phạm có tổ chức và Hội Tam Hoàng của Cảnh sát Hồng Kông phối hợp với Quảng Đông và Ma Cao trong chiến dịch Thunderbolt. Hơn 4.000 người bị bắt, tiền mặt, ma túy, vũ khí và tài liệu cá cược bị thu giữ. Một cơ quan cảnh sát chuyên trách vẫn phải theo dõi các hội Tam Hoàng sau hàng trăm năm tồn tại. Điều đó cho thấy đây không phải những băng nhóm tự phát chỉ xuất hiện trong phim.
Năm 1679, hơn 3.000 người đi trên khoảng 50 chiếc thuyền từ miền nam Trung Quốc đến Đàng Trong. Họ là lực lượng nhà Minh không chịu theo nhà Thanh, do Trần Thượng Xuyên và Dương Ngạn Địch dẫn đầu. Chúa Nguyễn cho họ vào khai khẩn. Một nhóm đến Mỹ Tho, nhóm của Trần Thượng Xuyên đến Đông Phố, vùng Biên Hòa ngày nay. Từ những người chạy nạn, họ dựng bến tàu, phố chợ và mạng lưới buôn bán nối sông Đồng Nai với biển.
Trước khi giấy phổ biến, một bản tấu gửi hoàng đế Trung Hoa có thể cần hàng nghìn thẻ tre. Tư liệu kể Đông Phương Sóc từng dùng hơn 3.000 thẻ để trình bày với Hán Vũ Đế. Người đọc phải chờ rất lâu mới lật hết văn bản. Lụa nhẹ hơn nhưng đắt, nên phần lớn dân chúng không thể mua để viết.
Ngày 6 tháng 7 năm 1892, những chiếc sà lan chạy trên sông Monongahela chở khoảng ba trăm nhân viên Pinkerton tiến về nhà máy thép ở Homestead, Pennsylvania. Họ mang súng, đạn và một nhiệm vụ rõ ràng: đưa người mới vào nhà máy Carnegie Steel sau khi công ty khóa cổng và tìm cách phá công đoàn. Công nhân đã dựng chướng ngại vật bên bờ sông. Khi hai bên nổ súng, một cuộc tranh chấp tiền lương biến thành trận đánh có ng
Hãy nhìn mặt sau tờ một đô la Mỹ. Một kim tự tháp bị cắt ngọn đứng bên trái, phía trên là con mắt trong hình tam giác, xung quanh có tia sáng. Dưới kim tự tháp là số 1776 và dòng chữ Latin “Novus Ordo Seclorum”, thường được dịch là “một trật tự mới của các thời đại”. Hình ảnh này xuất hiện trên hàng tỷ tờ tiền, nhưng phần lớn người dùng tiền không biết nó là mặt sau của Đại Ấn Hoa Kỳ.
Ngày 12 tháng 10 năm 1492, đoàn tàu của Christopher Columbus nhìn thấy đảo Guanahani ở vùng Caribe. Columbus đặt tên mới cho hòn đảo, dựng cờ của vua và nữ hoàng Tây Ban Nha, rồi tuyên bố vùng đất thuộc về họ. Người dân Taíno đã sống ở đó từ rất lâu, nhưng trong bản tường trình gửi về châu Âu, họ xuất hiện trước hết như người có thể chỉ đường đến vàng, cung cấp lao động và bị đưa đi làm bằng chứng.
Ngày 28 tháng 2 năm 1995, sân bay quốc tế Denver mở cửa ở phía đông bắc thành phố Denver, bang Colorado. Nó thay thế sân bay Stapleton cũ và được xây trên khu đất rộng khoảng 136 km². Sáu đường băng tỏa ra quanh nhà ga. Mái nhà ga nhọn như dãy Rocky Mountains. Nhìn từ trên cao, các đường băng tạo thành một hình mà nhiều người liên tưởng đến biểu tượng Đức Quốc xã. Dưới mặt đất là hệ thống tàu chở khách, đường hầm...
Ngày 12 tháng 8 năm 1944, máy bay của Joseph P. Kennedy Jr. nổ tung trên eo biển Manche khi ông đang làm nhiệm vụ ném bom. Ông mới 29 tuổi và được cha chọn làm người kế nhiệm chính trị. Bốn năm sau, Kathleen Kennedy chết trong một vụ rơi máy bay ở Pháp. Năm 1963, John F. Kennedy bị bắn ở Dallas. Năm 1968, Robert F. Kennedy bị bắn ở Los Angeles. Năm 1999, John F. Kennedy Jr. rơi xuống Đại Tây Dương cùng vợ và chị vợ.
Ngày 18 tháng 9 năm 1793, George Washington mặc lễ phục Tam Điểm và đặt viên đá góc cho Điện Capitol ở Washington. Các hội quán từ Maryland, Virginia và Alexandria tham gia nghi lễ. Một tấm kim loại khắc ngày tháng được đặt dưới viên đá. Dòng chữ ghi cả năm độc lập của Hoa Kỳ và “năm Tam Điểm 5793”. Tòa nhà sau này trở thành nơi Quốc hội viết luật, nhưng dấu hiệu đầu tiên dưới nền móng lại thuộc về một hội kín có lời
Không chỉ là một sân bay: câu chuyện về những tầng hạ tầng mà hành khách không thể thấy.
Georgia Guidestones là một công trình granite dựng tại Georgia năm 1980, khắc mười điều chỉ dẫn về dân số, sinh sản, ngôn ngữ và trật tự sau thảm họa. Người đặt hàng dùng tên giả R. C. Christian, ngân hàng giữ kín danh tính, rồi toàn bộ công trình bị phá dỡ sau vụ nổ năm 2022.
Năm 1973, David Rockefeller lập Trilateral Commission với mục tiêu chính thức là đưa các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp, truyền thông và học giả từ Bắc Mỹ, châu Âu và Nhật Bản ngồi cùng nhau. Trước đó hơn nửa thế kỷ, Council on Foreign Relations đã hình thành ở New York sau Hội nghị Hòa bình Versailles năm 1921. Hai tổ chức này không giấu việc họ tập hợp người có ảnh hưởng để bàn về thế giới. Điều làm chúng…
Ở số 64 High Street, New Haven, có một tòa nhà đá không cửa sổ mà sinh viên Yale gọi là Tomb. Bên trong là nơi Skull and Bones họp kín. Trên biểu tượng của hội có đầu lâu, hai xương chéo và số 322. Mỗi năm, một nhóm nhỏ sinh viên năm cuối được chọn bước qua cánh cửa đó. Họ không chỉ vào một câu lạc bộ. Họ bước vào một mạng lưới có tên, tài sản, nghi thức và các cựu thành viên đã đi vào chính phủ, tình báo, ngân hàng,
Mỗi mùa hè, một khu rừng gỗ đỏ ở hạt Sonoma, miền bắc California đóng cửa với người ngoài trong khoảng hai tuần. Khu đất này thuộc Bohemian Club, một câu lạc bộ tư nhân ở San Francisco được thành lập từ năm 1872. Bên trong Bohemian Grove, các thành viên dựng lều theo từng “camp”, tổ chức diễn kịch, hòa nhạc, ăn uống, nói chuyện bên lửa và nghe những bài diễn thuyết riêng. Các tài liệu lưu trữ của thư viện tổng thống…
Tháng 5 năm 1954, khoảng 50 chính trị gia, doanh nhân, học giả và nhà báo từ châu Âu và Bắc Mỹ gặp nhau tại khách sạn Bilderberg ở Oosterbeek, Hà Lan. Hoàng tử Bernhard của Hà Lan là một trong những người tổ chức. Cuộc họp diễn ra sau Thế chiến II, khi châu Âu đang chia đôi bởi Chiến tranh Lạnh và Mỹ muốn giữ liên minh xuyên Đại Tây Dương chặt hơn. Từ tên khách sạn đó, Bilderberg trở thành tên của một cuộc họp kín đ…
Ngày 22 tháng 9 năm 1979, vệ tinh Vela 6911 của Hoa Kỳ ghi nhận một chớp sáng kép trên vùng biển giữa nam Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương.
Một người mặc quân phục đi qua chuỗi chỉ huy, luật quân đội và hệ thống kỷ luật. Một người mặc đồng phục công ty có thể đứng bên cạnh, bảo vệ căn cứ, hộ tống đoàn xe, sửa thiết bị hoặc phân tích tình báo, nhưng lại thuộc một chuỗi pháp lý khác. Từ sau Chiến tranh Lạnh, chính phủ thuê ngày càng nhiều công ty quân sự và an ninh tư nhân để làm những việc trước đây do quân đội đảm nhiệm.
Hormuz, Malacca và Suez chỉ là những dải nước nhỏ trên bản đồ. Hormuz nằm giữa Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman. Malacca nằm giữa bán đảo Malaysia và Sumatra, nối Ấn Độ Dương với Biển Đông. Kênh Suez cắt qua Ai Cập, nối Địa Trung Hải với Biển Đỏ. Hơn 80% khối lượng thương mại thế giới đi bằng đường biển, nên một đoạn nước hẹp có thể làm giá nhiên liệu, lương thực, bảo hiểm và thời gian giao hàng thay đổi ở nhiều lục địa.
Hơn 99% dữ liệu quốc tế đi qua cáp biển, rồi dồn vào những trạm cập bờ mà người dùng không nhìn thấy.
Đế chế cũ chiếm đất, đổi cờ và cử quan cai trị. Anh từng quản lý Ấn Độ; Pháp từng cai trị nhiều vùng ở châu Phi và Đông Dương. Sau năm 1945, mô hình ấy trở nên khó duy trì. Hàng chục quốc gia giành độc lập, dựng chính phủ riêng và bước vào Liên Hợp Quốc. Nhưng quyền lực quân sự của các cường quốc không biến mất cùng lá cờ thuộc địa. Nó chuyển sang một mạng lưới căn cứ, cảng, đường băng và thỏa thuận cho phép quân đội đi qua.
Một phiếu chống có thể dừng nghị quyết; một điều khoản khác khiến năm nước phải đồng ý trước khi quyền đó bị sửa.