Vi sinh vật, ký sinh trùng và hành vi: vì sao cơ thể người không chỉ có một tiếng nói

Một tổng quan khoa học năm 2020 nhắc lại một kết quả đã được kiểm chứng trong phòng thí nghiệm suốt nhiều thập kỷ: con chuột nhiễm Toxoplasma gondii mất dần phản ứng sợ mùi mèo, có con còn quay lại tìm mùi đó. Toxoplasma là ký sinh trùng đơn bào. Nó chỉ sinh sản hữu tính trong ruột của họ mèo, còn chuột và nhiều động vật khác chỉ là chặng trung gian. Với ký sinh trùng, một con chuột bớt ngại mèo là một con chuột dễ bị mèo bắt hơn, và vòng đời nhờ thế khép lại. Chuyện này không thuộc về truyện kinh dị. Đó là một lợi thế sinh sản đo đếm được trong phòng thí nghiệm.

Thí nghiệm đó mang theo một ý tưởng lớn: một sinh vật sống rất nhỏ có thể chỉnh hành vi của sinh vật lớn hơn theo hướng có lợi cho đường đi của chính nó. Ký sinh trùng không cần làm vật chủ phát điên hay yếu hẳn đi. Nó chỉ cần chỉnh một nút trong hệ thống phản ứng, đủ để vật chủ tự bước vào nguy hiểm.