Nhân Sư Giza: đường hầm có thật, căn phòng bị phủ nhận và cuộc chiến quyền truy cập

Năm 1922, Howard Carter mở lăng mộ Tutankhamun và khiến cả thế giới tin rằng Ai Cập vẫn còn những căn phòng chưa ai nhìn thấy. Nhưng ngay trên cao nguyên Giza, tượng Nhân Sư đã đứng trước các kim tự tháp hàng nghìn năm, và bên dưới khu vực này có những lối đi, giếng đá, hốc tự nhiên cùng các đường đào do người hiện đại mở. Câu hỏi không phải là có khoảng trống dưới Giza hay không. Câu hỏi là khoảng trống nào thuộc công trình cổ, khoảng trống nào do người khai quật sau này tạo ra, và ai quyết định phần nào được mở cho công chúng.

Từ thế kỷ XIX, người tìm kiếm đã khoan vào thân Nhân Sư, đào quanh chân tượng và đi xuống các giếng nằm giữa Nhân Sư với đường đắp của kim tự tháp Khafre. Một nghiên cứu của Zahi Hawass và Janet Richards mô tả Giếng Osiris, một công trình ngầm có lối vào dưới đường đắp, gồm nhiều tầng và khoang. Nghiên cứu địa vật lý cũng ghi nhận nền đá dưới khu vực Nhân Sư không đồng nhất. Những dữ kiện này không tự động chứng minh “Đại sảnh ghi chép” hay kho báu của một nền văn minh thất lạc. Nhưng chúng làm cho câu tuyên bố rằng “dưới Nhân Sư không có gì” trở nên không đúng với chính hồ sơ khảo cổ.