Barabar: hang đá bóng như dấu vết của một công nghệ thất lạc

Ở vùng đồi granite phía bắc bang Bihar, Ấn Độ, có những hang động được đục thẳng vào một khối đá duy nhất. Bên trong hang Sudama, mặt tường cong và bóng đến mức ánh sáng phản chiếu rõ trên đá. Cửa hang nhỏ, buồng ngoài hình chữ nhật, buồng trong hình vòm. Không có tranh tường dày đặc, không có tượng khổng lồ che khuất bề mặt. Thứ đập vào mắt người bước vào là độ phẳng và độ bóng của granite.

Các hang Barabar được cơ quan di sản Ấn Độ xếp vào nhóm công trình cắt đá sớm nhất còn tồn tại, có niên đại thế kỷ 3 trước Công nguyên. Bia ký trong hang cho biết hoàng đế Ashoka và cháu ông là Dasaratha đã dâng hang cho các tu sĩ Ajivika. Chi tiết này xác nhận người bảo trợ, thời đại và mục đích tôn giáo. Nhưng nó không giải thích ai đã biến đá cứng thành những căn phòng có bề mặt gần như được đánh bằng máy.