Rongorongo: chữ viết bị cắt đứt cùng tri thức dựng tượng Moai

Năm 1864, nhà truyền giáo Eugène Eyraud nhìn thấy những tấm gỗ có ký hiệu lạ trên Rapa Nui. Chỉ hai năm trước đó, các toán buôn nô lệ Peru đã đưa nhiều người trên đảo đi; dịch bệnh và sự sụp đổ của đời sống nghi lễ đến sau. Đến năm 1877, hồ sơ chỉ còn ghi 111 người sống trên đảo. Những người có thể đọc Rongorongo, hệ ký hiệu khắc trên gỗ của Rapa Nui, đã không còn để giải thích các tấm bảng đó nói gì.

Cùng đảo ấy vẫn giữ khoảng 900 tượng moai, hơn 300 bệ ahu, mỏ đá, đường vận chuyển và dấu tích canh tác. Người Rapa Nui đã tổ chức một công việc lớn qua nhiều thế hệ, rồi mất luôn người giữ hệ chữ có thể ghi lại cách họ vận hành xã hội. Đây không chỉ là một bí ẩn chữ viết. Đây là vụ tri thức bị tước khỏi người tạo ra nó, để bảo tàng và người ngoài kể nốt câu chuyện.